Σακχαρώδης διαβήτης και άσκηση
Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μεταβολική ασθένεια η οποία χαρακτηρίζεται από αύξηση της συγκέντρωσης του σακχάρου στο αίμα (υπεργλυκαιμία) και διαταραχή του μεταβολισμού της γλυκόζης, είτε ως αποτέλεσμα ελαττωμένης έκκρισης ινσουλίνης, είτε λόγω ελάττωσης της ευαισθησίας των κυττάρων του σώματος στην ινσουλίνη. Οι κύριοι τύποι σακχαρώδους διαβήτη είναι ο διαβήτης τύπου 1, ο διαβήτης τύπου 2 και ο διαβήτης της κύησης. Ο σακχαρώδης διαβήτης έχει χρόνια πορεία και μπορεί να προκαλέσει μια σειρά σοβαρών επιπλοκών όπως καρδιαγγειακή νόσο, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, βλάβες του αμφιβληστροειδούς, βλάβες των νεύρων, στυτική δυσλειτουργία κ.ά. Πρωτεύοντα ρόλο στη θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη παίζει η χορήγηση θεραπείας μέσω χαπιού, ή ινσουλίνης.
Παθοφυσιολογία σακχαρώδη διαβήτη
- Ολική καταστροφή β-κυττάρων του παγκρέατος και δυσλειτουργία αυτών .
- Ατελής έκκριση ινσουλίνης από τα β-κύτταρα .
- Λανθασμένη μεταφορά γλυκόζης στα β–κύτταρα .
- Ατελή ευασθησία των διαφόρων ιστών στην ινσουλίνη .
Τα συμπτώματα του σακχαρώδη διαβήτη είναι η πολυφαγία, η πολυδιψία, η πολυουρία, αδυναμία, χάσιμο βάρους, εμφάνιση κετονών στο αίμα και στα ούρα, η υπεργλυκαιμία και η γλυκοουρία.
Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η αυξανόμενη ινσουλίνη μπορεί να δημιουργήσει και υπογλυκαιμία, οπότε:
- Δεν πρέπει να καταναλώνεται μεγάλη ποσότητα τροφής 2 ώρες πριν την προπόνηση
- Η παρουσία τροφής αποτρέπει την μείωση ινσουλίνης.
- Να τρώτε ένα μικρό σνακ μισή ώρα πριν την άσκηση.
- Να μετράτε τα επίπεδα γλυκόζης πριν την άσκηση για να σιγουρευτείτε ότι δεν είναι σε χαμηλά επίπεδα.
- Να έχετε πάντα μαζί σας ταμπλέτες γλυκόζης, ή ένα ζαχαρούχο αναψυκτικό σε περίπτωση που αισθανθείτε υπογλυκαιμία.
Τα οφέλη της άσκησης :
- Μειώνεται το επίπεδο γλυκόζης στο αίμα λόγω χρησιμοποίησής του στην άσκηση.
- Η άσκηση τονώνει τους μύες, οι οποίοι έχουν μεγαλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη απ΄ ότι ο λιπώδης ιστός, άρα αυξάνεται η ευαισθησία στην ινσουλίνη .
- Η άσκηση βοηθά στην έκκριση ενδορφινών, ορμονών οι οποίες βελτιώνουν την διάθεση και προκαλούν ευεξία, προκαλεί μείωση της ινσουλίνης και αύξηση των κατεχολαμινών .
- Μείωση σωματικού βάρους.
- Ρύθμιση της έκκρισης ινσουλίνης από το πάγκρεας.
- Αύξηση του αριθμού των υποδοχέων γλυκόζης στο εσωτερικό των κυττάρων.
- Αύξηση της πυκνότητας των τριχοφόρων αγγείων στους μύες.
- Μείωση τριγλυκεριδίων και αύξηση της «καλής» χοληστερίνης.
- Μείωση της δόσης ινσουλίνης και φαρμάκων για το σάκχαρο.
Τι είδους προπόνηση συνίσταται:
H ένταση της άσκησης πρέπει να κυμαίνεται στο 50%-60% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας, να έχει διάρκεια 30’-45’, να αποφεύγονται οι έντονες και μεγάλες επιβαρύνσεις και να μην επέρχεται έντονος μυϊκός κάματος.
Συστήνεται η συχνότητα των προπονήσεων να είναι 4-5 φορές την εβδομάδα, γνωρίζοντας πως οι ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης στην ινσουλίνη διαρκούν μέχρι και 2 μέρες.
Ενδεικτικά είδη άσκησης είναι βάδιση γρήγορη, ποδήλατο, κολύμβηση, ήπιες ασκήσεις με αντιστάσεις στο 60% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας, λειτουργικές ασκήσεις που προκαλόυν ήπιο λαχάνιασμα και ευχαρίστηση στον ασκούμενο.
Συμβουλές – προφυλάξεις :
-Συχνή μέτρηση σακχάρου πριν και μετά (1 ώρα) την άσκηση.
-Μείωση της δόσης ινσουλίνης 1-2 μονάδες πριν από άσκηση 30-60 λεπτών.
-Πρόσληψη 10-15 γραμμαρίων υδατανθράκων πριν από άσκηση.
-Εάν η τιμή του σακχάρου είναι πάνω από 400 mg/dl τότε δεν συνίσταται η άσκηση.
-Εάν υπάρχουν κετόνες στα ούρα τότε θα πρέπει να ελεγχθούν πριν ξεκινήσει κάποιο πρόγραμμα προπόνησης.
Επιμέλεια άρθρου :
Κόττης Κωνσταντίνος
Καθηγητής φυσικής αγωγής
Τ.Ε.Φ.Α.Α Αθηνών
