ΠΟΣΟ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ?
ΜΑΛΒΙΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΑ
Γράφει η ΜΑΛΒΙΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΑ, Βιολόγος – Σύμβουλος Διατροφής, MSc, MBA.
Επίκουρο Μέλος του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων – Διατροφολόγων • Μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Βιοεπιστημόνων • Μέλος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ιατρικής/Κλινικής Διατροφής και Μεταβολισμού (ESPEN) • Μέλος της Ελληνικής Ιατρικής Εταιρείας Παχυσαρκίας • Μέλος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας
Εισαγωγή στη Θεωρία…
Στο πεδίο της διατροφής οι επιστήμονες έχουν υιοθετήσει πρόσφατα τον όρο «mindfulness», ήτοι «επίγνωση» ή «ευσυνειδησία», για να κατανοήσουν και να μπορέσουν να τροποποιήσουν τη διατροφική συμπεριφορά. Η διατροφική επίγνωση, για την οποία γίνεται λόγος, μπορεί να οριστεί συνοπτικά ως μία έξυπνη, μη επικριτική συνειδητοποίηση μιας δεδομένης στιγμής. Ακολούθως η συνειδητοποίηση αυτή είναι μια κεκτημένη ικανότητα που συνδέεται με πολλά αποτελέσματα σχετικά με την υγεία, συμπεριλαμβανομένης της αυξημένης λειτουργίας του ανοσοποιητικού και της μείωσης του άγχους και του χρόνιου πόνου. Όταν εξεταστεί στο πλαίσιο της διατροφής, ο όρος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει μια μη επικριτική συνειδητοποίηση των σωματικών και συναισθηματικών αισθήσεων εν ώρα γεύματος ή σε ένα περιβάλλον που σχετίζεται άμεσα με το φαγητό και την τροφή. Επειδή η διατροφική επίγνωση προκαλεί τη συνειδητοποίηση του γιατί κάποιος τρώει, μπορεί να είναι μία πραγματικά χρήσιμη δεξιότητα για την απώλεια βάρους ή ακόμα καλύτερα για τη συντήρηση του απολεσθέντος βάρους.
Για παράδειγμα, έχοντας κατά νου τη σημασία των διατροφικών δεξιοτήτων, οι ειδικοί σε θέματα διατροφής θα μπορούν να βοηθήσουν ώστε τα άτομα που συμμετέχουν στη συμπλήρωση ενός αξιόπιστου ερωτηματολογίου και επιθυμούν να χάσουν βάρος, να αναγνωρίσουν και να ανταποκριθούν στο αίσθημα του κορεσμού, ή να αναγνωρίσουν αλλά να μην ανταποκριθούν στα ακατάλληλα ερεθίσματα για φαγητό όπως η διαφήμιση, το αίσθημα πλήξης ή στεναχώριας ή άγχους. Οι δεξιότητες που αναπτύσσονται στα πλαίσια του Ευσυνείδητου Φαγητού [mindful eating] θα πρέπει να διακρίνονται από τις υπόλοιπες γνωστικές δεξιότητες που συνηθέστερα διδάσκονται από τους ειδικούς για τη διαχείριση βάρους, όπως ο σχεδιασμός γευμάτων, ο έλεγχος μερίδων και το ημερολόγιο καταγραφής γευμάτων κλπ. Αντίστοιχα γίνεται αντιληπτό ότι η απρόσεκτη διατροφική συμπεριφορά [mindless eating] μπορεί να εξηγήσει τη βραχυπρόθεσμη – και όχι την επιθυμητή μακροπρόθεσμη – επιτυχία των περισσότερων παρεμβάσεων για την απώλεια βάρους.
Το Ερωτηματολόγιο Ευσυνείδητου Φαγητού ή αγγλιστί «Mindful Eating Questionnaire», λοιπόν, είναι ένα έγκυρο και αξιόπιστο εργαλείο που ερευνά το πώς οι διατροφικές δεξιότητες μπορούν να αποκτηθούν μέσω έγκυρων και εξατομικευμένων πρακτικών/ παρεμβάσεων, αλλά και το αν και πόσο η προσεκτική και ευσυνείδητη διατροφή μπορεί να συνδέεται ουσιαστικά και αποτελεσματικά με την υγιεινή διατροφική συμπεριφορά και την επικράτηση της υγείας.
Απαντάμε στο ερωτηματολόγιο…
Πόσο προσεκτικοί είμαστε με το φαγητό? Υπάρχει τρόπος που μπορεί κάτι τέτοιο να εκτιμηθεί? Όλοι μας, έχοντας κατά νου το φαγητό, ίσως να μη μπορούμε να απαντήσουμε με πλήρη αντικειμενικότητα, ωστόσο αυτό το σύντομο και αξιόπιστο Ερωτηματολόγιο Ευσυνείδητου Φαγητού θα εμβαθύνει την κατανόησή μας για τον εαυτό μας, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε το φαγητό ώστε να μπορέσουμε σιγά σιγά να «ελευθερώσουμε» τη σχέση μας με το φαγητό και τα τρόφιμα!
ΟΔΗΓΙΕΣ: Απαντάμε σε κάθε ερώτηση με τον αριθμό που ταιριάζει καλύτερα με την περίπτωσή μας. Απαντάμε με βάση αυτό που κάνουμε και όχι με βάση αυτό που πιστεύουμε ότι θα έπρεπε να κάνουμε. Απαντάμε και αντιμετωπίζουμε κάθε ερώτηση ως ένα ξεχωριστό θέμα. Αν δε ξέρουμε ή δυσκολευόμαστε πολύ να απαντήσουμε σε μια ερώτηση, αφήνουμε κενό.
1 = Σχεδόν πάντα
2 = Συχνά
3 = Σπανίως
4 = Σχεδόν ποτέ
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:
- Αγνοώ ότι είμαι πεινασμένος ή χορτάτος, μέχρι κάποια στιγμή μετά το φαγητό.
- Είμαι πιεσμένος.
- Στην πραγματικότητα δε γεύομαι ή δεν απολαμβάνω το φαγητό μου.
- Εξαναγκάζω τον εαυτό μου να ελέγχει τι ή πόσο τρώω.
- Τρώω όταν δεν είμαι πεινασμένος.
- Αποφεύγω να τρώω παρόλο που είμαι πεινασμένος.
- Βιάζομαι όταν τρώω.
- Τρώω χωρίς να γνωρίζουν/ να με βλέπουν ότι τρώω.
- Τρώω όταν είμαι πιεσμένος.
- Πιστεύω ότι μπορεί να πετύχω μόνο με τον έλεγχο ή με το να είμαι άκαμπτος με τη διατροφή μου.
- Αγνοώ τις σκέψεις που προηγούνται της διατροφικής μου συμπεριφοράς.
- Βρίσκω δύσκολο να παραμείνω συγκεντρωμένος στο «εδώ και τώρα».
- Δεν αγαπώ και δε δέχομαι τον εαυτό μου και το σώμα μου όπως είναι.
- Δεν αισθάνομαι τακτικά την επιθυμία για σωματική άσκηση.
- Η εικόνα που έχω για το σώμα μου επηρεάζεται αρνητικά από την προώθηση του «ιδανικού λεπτού σώματος» από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
- Η έκθεση μου στα μέσα ενημέρωσης μου προκαλεί πίεση ή μειώνει τη διάθεσή μου.
- Ζω ή τρώω «στον αυτόματο».
- Είμαι κολλημένος σε πρότυπα συμπεριφοράς που θα ήθελα να αλλάξω.
- Τα συναισθήματα μου με παρασύρουν και δεν έχω συναίσθηση για το τι έχει συμβεί μέχρι κάποια στιγμή αργότερα.
- Τρώω για να διαχειριστώ ακραία ή άβολα συναισθήματα.
Βάζουμε ΣΚΟΡ στον εαυτό μας: Προσθέτουμε τους αριθμούς από όλες τις απαντήσεις μας και διαιρούμε το συνολικό αριθμό δια του 20 (αν δεν έχουμε απαντήσει σε όλες τις ερωτήσεις δια του αριθμού των απαντήσεων στον οποίο αποδώσαμε βαθμολογία). Το τελικό σκορ σας θα είναι μεταξύ 1 και 4.
Αναλύουμε τη ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ μας: Μία βαθμολογία πιο κοντά στο 4 αντανακλά περισσότερο την απαραίτητη διατροφική επίγνωση και συγκεκριμένα μια πιο προσεκτική και πιο ελεύθερη σχέση με τις «δυνάμεις επιρροής», ιδιαίτερα τις σωματικές αισθήσεις, τα συναισθήματα και τις σκέψεις και οτιδήποτε, συνήθως ασυνείδητα, μπορεί να προηγείται από μία διατροφική συμπεριφορά.
Φυσικά δεν ανησυχούμε αν δεν «πιάνουμε» το τέλειο 4. Κανείς δεν είναι απόλυτα προσεκτικός όλη την ώρα! Ωστόσο, όσο πιο προσεκτικοί είμαστε διατροφικά στην καθημερινότητά μας, τόσο πιο ελεύθεροι είμαστε τελικά. Στην ουσία το Ερωτηματολόγιο Ευσυνείδητου Φαγητού μας δίνει μια γεύση του πώς η συνειδητοποίηση του πως συμπεριφερόμαστε με το φαγητό μπορεί να μετατρέψει και να απελευθερώσει τη σχέση μας με αυτό αλλά και με την άσκηση, το σώμα μας, το μυαλό μας, τα συναισθήματά μας, τον ίδιο μας τον εαυτό!
ΠΗΓΗ: Framson C, Kristal AR, Schenk J, Littman AJ, Zeliadt S, Benitez D. Development and Validation of the Mindful Eating Questionnaire. Journal of the American Dietetic Association. 2009;109(8):1439-1444.
Μαλβίνα Γεωργακά
Βιολόγος – MSc Σύμβουλος Διατροφής
malvinageorgaka@gmail.com
