Ιός Zika: παγκόσμια απειλή για την υγεία;
Έως το τέλος του χρόνου περισσότερα από 4.000.000 άτομα υπολογίζεται ότι θα έχουν προβληθεί από τον ιό Zika, μια λοίμωξη που μεταδίδεται με το τσίμπημα κουνουπιού και τείνει να γίνει μια επιδημία παγκόσμιας έκτασης, αναζωπυρώνοντας τις ζοφερές μνήμες του θανατηφόρου Έμπολα. Τι ακριβώς όμως είναι ο ιός Zika και ποιες πληθυσμιακές ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο;
Ο ιός Zika μοιάζει με τον ιό που προκαλεί τον δάγκειο πυρετό και μεταδίδεται με δήγμα μολυσμένων κουνουπιών του γένους Aedes, τα οποία ευθύνονται επίσης για την εξάπλωση του κίτρινου πυρετού. Ο ιός Zika μπορεί να μεταδοθεί μέσω μολυσμένου αίματος, ενώ νέα στοιχεία υποδεικνύουν ότι η εξάπλωσή του είναι πιθανή και μέσω της σεξουαλικής επαφής, καθώς ο ιός ανιχνεύθηκε σε ανθρώπινο σπέρμα.
Εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1947 στο δάσος Ζίκα της Ουγκάντα, απ’ όπου και πήρε το όνομά του και υπήρξε αρκετά διαδεδομένος μέχρι πρόσφατα σε Ασία και Αφρική. Από το 2015 ο ιός Zika εξαπλώθηκε στην Βραζιλία, με τους επιστήμονες να εκτιμούν σήμερα ότι περίπου 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι μπορεί να έχουν μολυνθεί. Το τελευταίο διάστημα ο ιός φαίνεται να πέρασε το «ευρωπαϊκό φράγμα» και το πρώτο κρούσμα καταγράφηκε στη Δανία, όπου νεαρός που είχε ταξιδέψει στην Κεντρική και Νότια Αμερική βρέθηκε θετικός στον ιό, ενώ ανάλογα περιστατικά σημειώθηκαν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες(Ελβετία, Γερμανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ην. Βασίλειο, κ.α).
Τα συμπτώματα της μόλυνσης περιλαμβάνουν πυρετό, εξανθήματα, πόνο στην αρθρώσεις, κόκκινα μάτια(επιπεφυκίτιδα) και διαρκούν από 4 έως 7 ημέρες. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει διαγνωστικό τεστ και η πιστοποίηση της μόλυνσης από τον ιό πραγματοποιείται μέσω εξειδικευμένων αναλύσεων αίματος ή ιστού. Αν και τα περισσότερα περιστατικά δεν χρήζουν νοσηλείας, η έξαρση των περιστατικών μικροκεφαλίας (ασυνήθιστα μικρά κεφάλια και εγκεφαλική βλάβη) στα έμβρυα στην Βόρεια Βραζιλία οδήγησε τους επιστήμονες στην έρευνα της συσχέτισης του ιού με την συγκεκριμένη ανωμαλία. Σε πολλές περιπτώσεις μικροκεφαλίας, ο εγκέφαλος δεν αναπτύσσεται σωστά ή η ανάπτυξή του αναστέλλεται μετά τη γέννηση, με αποτέλεσμα το παιδί να εμφανίζει νοητική υστέρηση. Κατά συνέπεια, οι έγκυες πρέπει να λαμβάνουν μέτρα αυξημένης προστασίας για να εξασφαλίσουν ότι δεν θα μολυνθούν από τον ιό. Η πιο επικίνδυνη περίοδος θεωρείται το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, οπότε και οι γυναίκες μπορεί να μην γνωρίζουν για την κατάστασή τους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) χαρακτήρισε την αντιμετώπιση του ιού Zika ως παγκόσμια υγειονομική άμεση ανάγκη, παραδεχόμενος ότι προκαλεί γενετικές ανωμαλίες στα έμβρυα. Την ίδια στιγμή, αναγνωρίζοντας τη βαρύτητα της κατάστασης, ο Ύπατος Αρμοστής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, Ζέιντ Ράαντ Αλ Χουσέιν κάλεσε τα κράτη που πλήττονται από τον ιό Zika να υποστηρίξουν το δικαίωμα διακοπής της κύησης, καθώς υπάρχουν χώρες όπως το Ελ Σαλβαδόρ που ποινικοποιούν την άμβλωση.
Με δεδομένο μάλιστα ότι δεν υπάρχει εμβόλιο ή φαρμακευτική αγωγή για την προφύλαξη από την νόσο, η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη για τις εγκύους, ήτοι η αποφυγή ταξιδιών στις χώρες, όπου καταγράφεται η επιδημία.
Στο πλαίσιο αυτό, το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) ανακοίνωσε μία σειρά από ταξιδιωτικές οδηγίες για την ασφάλεια των πολιτών- ταξιδιωτών σημειώνοντας ότι:
Οι ταξιδιώτες που επισκέπτονται περιοχές με τρέχουσα τοπική μετάδοση της λοίμωξης, συνιστάται να λαμβάνουν συνεχή μέτρα αποφυγής των δηγμάτων από κουνούπια, καθώς το κουνούπι, που μεταδίδει τη νόσο, τσιμπά κατά τη διάρκεια ημέρας και νύχτας, σε εξωτερικούς και σε εσωτερικούς χώρους, καθώς και στις αστικές περιοχές.
Ο ταξιδιώτης θα πρέπει:
- Να φορά φαρδιά ελαφρά ρούχα με μακριά μανίκια, μακριά παντελόνια, ψηλές κάλτσες, και, επιπλέον, σε εξωτερικούς χώρους, κλειστά παπούτσια και καπέλο.
- Να χρησιμοποιεί στο ακάλυπτο δέρμα εντομοαπωθητικά σκευάσματα που περιέχουν δραστικές ουσίες, εγκεκριμένες στην Ευρώπη, όπως DEET (N-diethyl-m-toluamide) κ.α.
- Να χρησιμοποιεί εντομοκτόνα σκευάσματα (σπρέι, φιδάκια, ταμπλέτες) στους χώρους που πρόκειται να καταλύσει.
- Να χρησιμοποιεί κουνουπιέρα κατά τις ώρες του ύπνου.
Μετά την επιστροφή από περιοχή με κρούσματα από ιό, ο ταξιδιώτης συνιστάται να παρακολουθεί την υγεία του για 21 ημέρες. Αν κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών παρουσιαστεί πυρετός, πονοκέφαλος, ερυθρότητα στα μάτια, εξάνθημα, μυαλγίες και αρθραλγίες, ο ταξιδιώτης θα πρέπει να αναζητήσει ιατρική βοήθεια και να ενημερώσει τον ιατρό για το ταξιδιωτικό του ιστορικό.
