Η «αειφόρος» Μεσογειακή Δίαιτα: Λύση για την Ανθρώπινη Υγεία και την Κρίση…
ΜΑΛΒΙΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΑ
Γράφει η ΜΑΛΒΙΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΑ, Βιολόγος – Σύμβουλος Διατροφής, MSc, MBA.
Επίκουρο Μέλος του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων – Διατροφολόγων • Μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Βιοεπιστημόνων • Μέλος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ιατρικής/Κλινικής Διατροφής και Μεταβολισμού (ESPEN) • Μέλος της Ελληνικής Ιατρικής Εταιρείας Παχυσαρκίας • Μέλος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας.
Τον 4ο π.Χ. αιώνα ο Ιπποκράτης, ο οποίος θεωρείται ο πατέρας της ιατρικής επιστήμης, δίδασκε μέσα από τον πασίγνωστο αφορισμό του ότι: «Φάρμακό σας ας γίνει η τροφή σας και η τροφή σας ας γίνει φάρμακό σας».
Στις μέρες μας, 2.500 χιλιάδες χρόνια μετά, μία πληθώρα επιδημιολογικών μελετών συνηγορούν στο ότι είναι επιτακτική η στροφή και η προσκόλληση του γενικού πληθυσμού στην Ελληνική – Μεσογειακή Διατροφή (Traditional Greek Mediterranean Diet).
H Ελληνική Διατροφή χαρακτηρίζεται ως η “Rolls Royce” των υγιεινών διατροφικών προτύπων, σύμφωνα με τους Καθηγητές της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Harvard, κυρίους Δημήτρη Τριχόπουλο (Vincent L. Gregory Professor of Cancer Prevention) και Walter Willett (chairman, Department of Nutrition and Fredrick John Stare Professor of Epidemiology and Nutrition), που μεταξύ άλλων αναφέρουν ότι «Κανένα μέρος της Μεσογειακής Διατροφής δεν είναι το πιο σημαντικό. Είναι όλα σημαντικά. Είναι ο συνδυασμός όλων των μερών της διατροφής που έχει σημασία». Μάλιστα, οι υποκείμενες διατροφικές αρχές της Ελληνικής Διατροφής ενσωματώνονται πλέον στις επίσημες διατροφικές οδηγίες (guidelines) διεθνών οργανισμών υγείας. Δίνεται έμφαση στην «ελληνικότητα» (‘greekness’) και στην υψηλή διατροφική αξία των ελληνικών προϊόντων που αντιπροσωπεύουν το ελληνικό πρότυπο διατροφής.
Το Μεσογειακό διατροφικό πρότυπο περιλαμβάνει [βλέπε Πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής]:
(α) την καθημερινή κατανάλωση από: μη ραφιναρισμένα σιτηρά (ολικής άλεσης) και των προϊόντων τους (8 μερίδες / ημέρα), λαχανικά (2-3 μερίδες / ημέρα), φρούτα (4-6 μερίδες / ημέρα), ελαιόλαδο (στο καθημερινό μαγείρεμα ως την κύρια πηγή λιπών) και άπαχα ή χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά γαλακτοκομικά προϊόντα (1-2 μερίδες / ημέρα)
(β) την εβδομαδιαία κατανάλωση από: πατάτες (4-5 μερίδες / εβδομάδα), ψάρια (4-5 μερίδες / εβδομάδα), ελιές, φασόλια, όσπρια και ξηρούς καρπούς (> 4 μερίδες / εβδομάδα) και λιγότερο συχνά πουλερικά (1-3 μερίδες / εβδομάδα), αυγά και γλυκά (1-3 μερίδες / εβδομάδα) και
(γ) τη μηνιαία κατανάλωση από: κόκκινο κρέας και προϊόντα κρέατος (4-5
μερίδες / μήνα).
Πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής
Αυτό το μοτίβο χαρακτηρίζεται επίσης από μέτρια κατανάλωση κρασιού (1-2 ποτήρια κρασί / ημέρα), η οποία συνήθως συνοδεύει τα γεύματα. Επιπλέον, αν και η πρόσληψη του γάλακτος είναι μέτρια, η κατανάλωση τυριού και γιαουρτιού είναι σχετικά υψηλή. Το λευκό τυρί (φέτα) τακτικά προστίθεται στις σαλάτες και συνοδεύει μαγειρευτά φαγητά. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το περιγράφον διατροφικό πρότυπο έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά (≤7-8% της συνολικής ενέργειας), με τη συνολική περιεκτικότητα λιπαρών να κυμαίνεται από <25% σε >35% της συνολικής προσλαμβανόμενης ενέργειας.
Οι μελέτες δείχνουν ότι η στροφή στις διατροφικές συνήθειες με βάση φυτά [φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, όσπρια] σε σχέση με τη τροφή ζωικής προέλευσης [γαλακτοκομικά και κρέας], έχει μια ευεργετική επίδραση στο κλίμα και στο περιβάλλον συνολικά. Η προσκόλληση στο μοτίβο Μεσογειακής Δίαιτας, εκτός των θετικών επιπτώσεων στην υγεία, συνεπάγεται χαμηλότερες «περιβαλλοντικές απαιτήσεις», ήτοι εδαφικούς, υδάτινους και ενεργειακούς πόρους, σε σχέση τόσο με τη διατροφή Δυτικού Τύπου. Οι απαιτήσεις αυτές μπορούν να μετρηθούν από την άποψη της κατανάλωσης ενέργειας, της χρήση της γης, την κατανάλωση νερού ή των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, λόγω της χρήσης των ορυκτών καυσίμων στον τομέα της μεταποίησης, των μεταφορών, του λιανικού εμπορίου, της αποθήκευσης και της προετοιμασίας. Σε μία αντίστοιχη μέτρηση στην Ισπανία, παρατηρήθηκε ότι η στροφή προς τη Μεσογειακή διατροφή θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση του «περιβαλλοντικού αποτυπώματος» σε όλες τις περιβαλλοντικές πιέσεις από 33% έως 72%.
Έτσι, η Ελληνική – Μεσογειακή Διατροφή περιλαμβάνει τις έννοιες της βιώσιμης διατροφής και της ανθρώπινης οικολογίας, που έχουν παραμεληθεί προς όφελος της εντατικοποίησης και της βιομηχανοποίησης των γεωργικών συστημάτων. Η στροφή στη Μεσογειακή Διατροφή απαιτεί ουσιαστικές αλλαγές στις επιλογές των τροφίμων από τους καταναλωτές – οι οποίοι θα επωφεληθούν όχι μόνο ως προς την προσωπική υγεία και την πρόληψη ασθενειών αλλά και για την ασφάλεια των τροφίμων, διατηρώντας τις πολιτιστικές γαστρονομικές παραδόσεις – οι οποίες μπορούν να συνεισφέρουν στην αειφόρο περιβαλλοντική αλλαγή. Ιδανικά, η στροφή αυτή θα οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στις πρακτικές των γεωργικών προϊόντων διατροφής, της βιομηχανίας, των δημόσιων προμηθειών τροφίμων και των γεωργικών και εμπορικών πολιτικών με αποτέλεσμα την αξιοποίησή της Ελληνικής Διατροφής ως ένα «φυσικό πόρο» που θα μπορούσε να επιλύσει ακόμα και την Ελληνική Κρίση..
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το φαγητό πρέπει να έχει διττή σημασία, να είναι απόλαυση αλλά και σύμμαχος. Η μαγειρική τέχνη και η γαστρονομία έχουν εξελιχθεί σε μια συναρπαστική εμπειρία από συνδυασμό ποικίλων γεύσεων, υφών και ευχαρίστησης, που υπό το πρίσμα επιστημονικών οδηγιών-συμβουλών μπορούν να έχουν μια πολύτιμη συνεισφορά στην ΥΓΕΙΑ.
ΠΗΓΗ:
- Πυραμίδα Μεσογειακής Διατροφής: http://www.mediterradiet.org/el/diet/med_pyramid
- Naska A, Trichopoulou A. Back to the future: the Mediterranean diet paradigm. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2014 Mar;24(3):216-9.
- Sáez-Almendros S et al. Environmental footprints of Mediterranean versus Western dietary patterns: beyond the health benefits of the Mediterranean diet. Environ Health. 2013 Dec 30;12:118.
power-health-mediterranean-formula
