Με ή χωρίς parabens;
«Αποκωδικοποιώντας» τις ετικέτες των καλλυντικών
Το «χωρίς parabens» έχει γίνει πλέον το σύνθημα πολλών εταιρειών καλλυντικών προϊόντων οι οποίες «θεμελιώνουν» το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα στην απουσία μιας οικογένειας συντηρητικών που για πολλά χρόνια αποτέλεσαν θεσμό στον τομέα των συντηρητικών στην κοσμετολογία. Τι είναι όμως τα parabens και γιατί κατάφεραν να εισέλθουν στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών καλλυντικών;
Τα parabens (παραβένες) είναι οι πιο συνηθισμένες συντηρητικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην κοσμετολογία(καλλυντικά, σαμπουάν, λοσιόν, κρέμες), αλλά και σε τρόφιμα και φάρμακα προκειμένου να εμποδίσουν την ανάπτυξη μικροβίων και μικροοργανισμών με απώτερο στόχο την αύξηση του χρόνου ζωής των εν λόγω προϊόντων.
Τα parabens αποτέλεσαν για πολλές δεκαετίες τον « χρυσό κανόνα» στην κοσμετολογία, καθώς εμφανίζουν μια σειρά από ιδιότητες που καθιστά τη χρήση τους συμφέρουσα από πολλές απόψεις, όπως το χαμηλό τους κόστος, η ευρεία δραστικότητά τους έναντι πλήθους μικροοργανισμών, η βιο-αποικοδομησιμότητά τους και η νομοθετική τους αποδοχή ανά τον κόσμο.
Η ευρεία χρήση τους ξεκινά από τη δεκαετία του ’50 και σύμφωνα με την American Chemical Society σήμερα περίπου το 85% των καλλυντικών προϊόντων περιέχει parabens. Μάλιστα οι ερευνητές εκτιμούν ότι όλοι μας εκτιθέμεθα σε μεγάλο βαθμό στη δράση των parabens λόγω της υψηλής απορροφητικότητάς τους από το δέρμα. Σχετικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι όσα περισσότερα προϊόντα ατομικής περιποίησης χρησιμοποιεί κάποιος, τόσο μεγαλύτερα είναι τα επίπεδα των parabens που ανιχνεύονται στον οργανισμό του, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να εμφανίζουν σταθερά υψηλότερα ποσοστά συγκέντρωσης σε σχέση με τους άνδρες.
Στα τέλη της δεκαετίας του ’70, η επιστημονική έρευνα αρχίζει να επικεντρώνεται στη μελέτη των επιπτώσεων των καλλυντικών στο δέρμα και την γενικότερη υγεία, με αποτέλεσμα τα parabens όπως και άλλες συντηρητικές ουσίες να τεθούν στο μικροσκόπιο ερευνών και να κατηγορηθούν για αλλεργικές αντιδράσεις. Το 1984 η Επιτροπή Ασφάλειας Κοσμητολογικών προϊόντων (CIR ) προχώρησε σε μια αξιολόγηση των parabens και των επιπτώσεών τους στην υγεία, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η χρήση τους είναι ασφαλής σε ποσοστό που δεν ξεπερνά το 25% της σύνθεσης ενός προϊόντος. Σημειώνεται ότι η συμμετοχή των parabens στη σύσταση των καλλυντικών κυμαίνεται από 0,01-0,3%.
Έκτοτε ξεκίνησε μια προσπάθεια ρύθμισης της αγοράς των καλλυντικών σε ευρωπαϊκό, αλλά και παγκόσμιο επίπεδο, υποχρεώνοντας τις κατασκευάστριες εταιρείες στην ορθολογική χρήση των parabens και στην αναγραφή στη συσκευασία των προϊόντων όλων των συστατικών που περιέχουν .
Η δημοσίευση σχετικής μελέτης όμως από το Πανεπιστήμιο του Reading, η οποία κατέδειξε την ύπαρξη parabens σε κακοήθεις όγκους από διάφορα σημεία μαστών σε 40 γυναίκες έγινε η αιτία της αναζωπύρωσης του θέματος της ασφάλειας των parabens. Ωστόσο, η έρευνα επικρίθηκε από τους ειδικούς, οι οποίοι υπογράμμισαν τις ανεπάρκειες της εν λόγω ανάλυσης , υπογραμμίζοντας μεταξύ άλλων ότι η έρευνα επικεντρώθηκε σε δείγματα μόνο από κακοήθεις ιστούς και δεν τα συνέκρινε με αντίστοιχα δείγματα υγιών ιστών.
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) αν και αναγνωρίζει ότι τα parabens ενεργοποιούν την ίδια βιολογική οδό με τα οιστρογόνα, σημειώνει ότι η οιστρογονική τους δράση είναι πολύ μικρότερης κλίμακας σε σχέση με την αντίστοιχη των ενδογενών οιστρογόνων, δηλαδή των οιστρογόνων που παράγει ο ίδιος ο οργανισμός, και ως εκ τούτου δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας.(Υπενθυμίζεται ότι τα οιστρογόνα είναι ένας σημαντικός παράγοντας στον οποίο αποδίδεται η ανάπτυξη και η αύξηση της μάζας των καρκινικών κυττάρων του μαστού). Κατά συνέπεια, ο FDA εκτιμά ότι οι καταναλωτές δεν θα πρέπει να ανησυχούν για τα parabens στα καλλυντικά, εκτιμώντας ότι στην ποσότητα που χρησιμοποιούνται είναι αβλαβή για τον οργανισμό. Ωστόσο, όσο η έρευνα στο συγκεκριμένο πεδίο συνεχίζεται, ο FDA διατηρεί το δικαίωμα επιβολής νέων κανονιστικών ρυθμίσεων και ελέγχου της αγοράς των καλλυντικών, εάν εμφανισθούν νέα δεδομένα που φανερώνουν την ύπαρξη κινδύνων για την ασφάλεια των καταναλωτών.
Η συζήτηση για τη βελτίωση τόσο της σύστασης όσο και των ιδιοτήτων των συντηρητικών που περιέχονται στα καλλυντικά έχει ανοίξει καινούριους ερευνητικούς δρόμους που θα βοηθήσουν στην απόκτηση νέων γνώσεων για την ασφαλή χρήση των συντηρητικών. Οι ερευνητές του μέλλοντος θα δώσουν μια οριστική απάντηση στο εάν υπάρχει αντικειμενικό έρεισμα στις υποψίες για καρκινογόνο δράση των parabens.
